22,8 tys. lekarzy zabrakłoby w polskiej ochronie zdrowia, gdyby gremialnie odmówili podpisania klauzuli opt-out - ujawnił wiceminister zdrowia Marek Twardowski. Ale nie odmówili i nie dobili śmiertelnie rannego systemu. Z kraju wyjechał już co piąty anestezjolog, co szósty torakochirurg i co dziesiąty patomorfolog, często ten jedyny w powiecie. 11,5 tys. lekarzy nie wykonuje zawodu, z czego wielu poszukało sobie spokojniejszego i lepiej płatnego zajęcia, a niektórym zaczęło się naprawdę dobrze powodzić. Zalew medyków z zagranicy też nam nie grozi, w Polsce pracuje 777 obcokrajowców (0,6%). Opanowanie języka polskiego jest piekielnie trudne, płaca marna, perspektywy na dobre życie niepewne. Wprawdzie rządowe hufce partyjne nie straszą już lekarzy procesami o zabójstwa.

Miesiąc temu pisałem o nie najlepszych pomysłach zawartych w pierwszych projektach ustaw mających zapowiadać całościową reformę systemu ochrony zdrowia. Niestety, dziś po obejrzeniu kompletu projektów ustaw - nie rządowych, lecz poselskich, ponieważ przy takim dziwnym, rozmywającym odpowiedzialność i niesłychanie utrudniającym prawdziwe konsultacje sposobie zgłaszania projektów uparł się rząd - ocena całości nie jest lepsza. Mamy do czynienia z rozbiciem na 4 projekty dotychczasowej ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, projektem scalającym rozproszone dotąd przepisy dotyczące praw pacjenta oraz projektem ustawy o dodatkowych ubezpieczeniach zdrowotnych.

Siedem ustaw zdrowotnych trafiło już do sejmu. Na razie nie wiadomo, kiedy zajmą się nimi posłowie. Ale już wiadomo, które z projektów budzą najwięcej zastrzeżeń. W przygotowanym pakiecie ustaw trzy mają zasadnicze znaczenie dla systemu opieki zdrowotnej: o zasadach funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej, o prawach pacjenta i o dodatkowych dobrowolnych ubezpieczeniach zdrowotnych. Wszystkie zostały ostro skrytykowane przez samorząd lekarski. - Te projekty nie nadają się do dalszej pracy - mówi wprost Konstanty Radziwiłł, prezes Naczelnej Rady Lekarskiej. Izba protestuje też przeciw trybowi ich procesowania - do parlamentu trafiły one jako projekty poselskie, chociaż ich autorem jest Ministerstwo Zdrowia.

Wiele placówek podpisało porozumienie z lekarzami i przyznało im podwyżki, ale to nie oznacza końca kłopotów. Jest to raczej odroczony wyrok. Niektóre śląskie szpitale (np. Szpital dla Nerwowo Chorych w Rybniku) z powodu podwyżek dla personelu przekroczą swój roczny budżet nawet o ponad 9 mln zł. Centrum Psychiatrii w Katowicach z powodu podwyżek przekroczy roczny budżet o prawie 3 mln zł, Szpital Kolejowy w Katowicach o 3 mln zł, czyli 16 proc., a Obwód Lecznictwa Kolejowego w Bielsku-Białej - o 18 proc. Dane pochodzą ze Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego.

Dopiero co niedawno składaliśmy sobie życzenia i dzieliliśmy się opłatkiem, a tu już koniec karnawału, Wielki Post i Wielkanoc. Przed nami Wielki Post z ceremonią posypania głów popiołem i radosny czas Wielkiej Nocy. Mamy okazję i zadanie ponownego odkrywania Boga i uczenia się Jego miłości. W hałasie codziennego dnia dobrze podjąć próbę wyciszenia. Obrzęd posypania popiołem przypomina dwie prawdy życiowe: pierwsza - jesteśmy istotami grzesznymi, dlatego potrzebujemy nawrócenia; druga - nawrócenie jest możliwe, ponieważ Bóg jest miłosierny i przebacza grzechy. Trafne wydają się słowa papieża z rodu Polaków: Trzeba odkryć poczucie grzechu, a żeby to osiągnąć, trzeba odkryć poczucie Boga.

Szanowni i Drodzy Koledzy! Minęło ponad 40 lat od pierwszego w Polsce przeszczepienia nerki pobranej od osoby zmarłej. Byłem jedną z osób uczestniczących w tym zabiegu i opiekowałem się poddaną mu chorą i kolejnymi podobnymi pacjentami w okresie pooperacyjnym. Rozwój programu przeszczepiania narządów następował powoli. Brakowało przepisów prawnych, odpowiedniej liczby przygotowanych ośrodków i wyszkolonych profesjonalistów, ale przede wszystkim ten nowy sposób leczenia był obcy zarówno środowisku lekarskiemu, jak i społeczeństwu. Początkowo przez kilkanaście lat przeszczepiano jedynie nerki; udane przeszczepienie serca wykonane w 1986 r. przez profesora Zbigniewa Religę wyraźnie poprawiło atmosferę społeczną wokół tego sposobu leczenia i spowodowało, że liczba wykonywanych operacji przeszczepienia nerek, serca, a później i wątroby wzrastała co roku.

Niemal w sercu Zamościa już trzeci rok działa jeden z pierwszych utworzonych w Polsce - i wciąż jedyny na Lubelszczyźnie - szpital niepubliczny, w którym sto procent udziałów ma samorząd miejski. Placówka funkcjonuje jako spółka prawa handlowego. Z Krzysztofem Tuczapskim, prezesem zarządu spółki Zamojskiego Szpitala Niepublicznego rozmawia Anna Augustowska . Nie ma strajku lekarzy, nie ma protestujących pielęgniarek. Nie ma kłopotu z dyżurami lekarskimi. Budżet placówki w pełni się bilansuje. Czy to dlatego, że szpital został przekształcony w spółkę prawa handlowego? - Z całą pewnością tak. Ale też takie przekształcanie nie jest dla wszystkich. Bo każda sytuacja jest inna, szpitale działają w różnych warunkach nie tylko ekonomicznych, ale także politycznych. Protestów nie ma, ale problemy płacowe są takie same jak w placówkach publicznych.

W niektórych szpitalach lekarze od kilku lat pracują w systemie zmianowym i niektórzy z nich wyrażają z tego powodu zadowolenie. Bierze się ono stąd, że do wynagrodzenia zasadniczego wliczona im została tzw. średnia dyżurowa, omijają ich wyczerpujące 16- i 24-godzinne dyżury, do pracy przychodzą tylko kilkanaście razy w miesiącu, a po zmianie mają jedną lub półtorej doby czasu wolnego. Znacznie mniej usatysfakcjonowani z tego systemu są ordynatorzy. Bo to na ich głowie (czasem tylko z pomocą jednego czy dwóch asystentów pracujących w systemie jednozmianowym) pozostaje większość obowiązków związanych m.in. z diagnostyką, terapią, przyjęciami i wypisami pacjentów oraz oczywiście wszystkie stałe zadania dotyczące administrowania oddziałem.

Zapomniano, że praktyka ma być własnością lekarza, jego miejscem pracy, realizowania ambicji zawodowych, źródłem zarobku, ale także jego dumą i dobrem, które może przekazać dzieciom lub wychowanym przez siebie następcom. W ubiegłym roku w biuletynach okręgowych izb lekarskich i w "Gazecie Lekarskiej" ukazywały się sporadycznie artykuły na temat umożliwienia lekarzom dentystom rejestracji praktyk w miejscu wezwania, a także na temat zatrudniania lekarzy w praktykach. Doniosłe i groźne w skutkach wydarzenia, które rozegrały się w naszym środowisku w związku z koniecznością zmiany systemu pracy w szpitalach, odsunęły inne sprawy na dalszy plan. Wypada żałować, że w nielicznych publikacjach na temat prawa do rejestracji praktyk ich autorzy ograniczali się jedynie do podnoszenia aspektu nierówności wobec prawa bez sięgania do meritum sprawy.

Projekt ustawy o zakładach opieki zdrowotnej zawiera regulacje dotyczące organizacji i funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej. Ministerstwo Zdrowia przygotowało nową ustawę, a nie jej kolejną nowelizację, ze względu na konieczność dokonania znaczących zmian w zakresie organizacji i funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej. Utrzymano w niej podział na publiczne i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. Proponuje się, aby szpitale mogły być tworzone i prowadzone wyłącznie przez samorząd województwa, a nie jak dotychczas przez wszystkie szczeble samorządu terytorialnego, co spotkało się z negatywną oceną Naczelnej Rady Lekarskiej. Po raz pierwszy wprowadza się obowiązek zawarcia przez każdy zakład opieki zdrowotnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej przez osoby udzielające tych świadczeń w zakładzie. I to niezależnie od tego, czy ZOZ udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych czy też na zasadach wyłącznie komercyjnych.

Od co najmniej kilkunastu lat wiemy, że dokumentację medyczną można by prowadzić w formie elektronicznej, rezygnując z używania papieru. Umożliwiająca to technologia istnieje od dawna i w wielu krajach, w tym i w Polsce, jest powszechnie używana. W "obrocie wewnętrznym", czyli wykorzystaniu danych elektronicznych do dokumentowania przebiegu leczenia dla potrzeb leczących, korzystanie z dokumentacji elektronicznej wystarcza, jeżeli spełnione są wymogi bezpieczeństwa. Jednak w każdej sytuacji związanej ze względami formalno-prawnymi zwykły zapis elektroniczny jest niewystarczający. W odróżnieniu od wydruku i zapisu odręcznego, nie można jednoznacznie ustalić ani autora, ani czasu sporządzenia i modyfikacji danych w formie elektronicznej.

Kto nie pamięta wiersza poety rzymskiego Owidiusza? Na początku był wiek złoty, później nastał srebrny, następnie ze spiżu, a na koniec z żelaza. W tym ostatnim żyjemy. Czy współcześnie? Nie - czwarty, czyli żelazny wiek w dziejach ludzkości trwa od zamierzchłej przeszłości, doświadczał jego niegodziwości już Owidiusz, który przecież żył i tworzył na przełomie starożytności i czasów nowożytnych. Kiedy więc był wiek złoty? Czy to aby nie mit? W latach dwudziestych ubiegłego stulecia w publikacjach wielu lekarzy piszących o doświadczanej powszechnie niedoli lekarskiej pojawia się przekonanie, że wcześniej było lepiej, że lekarz był wolnym człowiekiem. Był niezależny, pozbawiony trosk bytowych, mógł być twórczy, rozwijać swoje umiejętności i talenty, korzystać z uroków świata, który był otwarty i przyjazny. Był taki czas - wzdychali lekarze - był to wiek złoty.