"Ułatwimy otwieranie specjalizacji i uprościmy zasady ich uzyskiwania" - obiecywał jesienią ub. roku premier Donald Tusk w swoim exposé. Kiedy? Już wkrótce - zapewniała minister Ewa Kopacz na rządowej studniówce w lutym br. 18 kwietnia Departament Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Zdrowia ogłosił liczbę miejsc dla lekarzy i lekarzy dentystów, którzy rozpoczną specjalizację w terminie 1 maja - 30 czerwca 2008 r. W specjalnościach lekarskich jest lepiej, ale... Na 90 świeżo upieczonych stomatologów na Lubelszczyźnie będzie czekać jedno (!) miejsce specjalizacyjne, podobnie jak w województwach świętokrzyskim i śląskim. W opolskim nie będzie w ogóle możliwości rozwoju zawodowego młodych dentystów. Najlepiej będzie w Szczecinie i okolicach, gdzie przewidziano aż... 9 miejsc.

Wiosna powinna skłaniać do optymizmu, ale wokół nas czarne chmury. Rządzący upierając się przy pracach nad pakietem kiepskich projektów ustaw pod znakiem zapytania stawiają możliwość przeprowadzenia jakiejkolwiek reformy ochrony zdrowia. Liczne sensowne rekomendacje konferencji Białego szczytu rząd pozostawił na papierze i w ogóle się nimi nie przejmuje. Na razie nie widać także projektów obiecanego podnoszenia nakładów na ochronę zdrowia. Już w przyszłym roku ma to być 4-5 mld zł "z budżetu". Przy okazji zgłaszane są za to chaotyczne propozycje tyleż nierozsądne, co na szczęście niemożliwe do przeprowadzenia (np. zniesienie stażu podyplomowego od 1 stycznia 2008 r.). Nie najlepiej dzieje się także w naszym, lekarskim, środowisku. Jeden z najważniejszych, moim zdaniem, artykułów Kodeksu Etyki Lekarskiej stwierdza, że lekarz, lekarz dentysta powinien kierować się dobrymi obyczajami przyjętymi przez środowisko lekarskie, a w innym miejscu Kodeks mówi, że naruszeniem godności zawodu jest każde postępowanie lekarza, które podważa zaufanie do zawodu. Są tacy, którzy twierdzą, że w zasadzie Kodeks mógłby się sprowadzać tylko do tych zaleceń. Może i tak, ale jak to wygląda w praktyce? Na porządku dziennym jest wzajemne naruszanie dobrego imienia. Często przodują w tym prominentni działacze

Z prof. Tomaszem Pasierskim, kardiologiem w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym rozmawia Marek Stankiewicz. - . Panie profesorze, dobrze się panu powodzi? - Nie narzekam. Żyję bez świadomości niedostatku ekonomicznego. Ale moim celem życiowym nie jest nowe auto co dwa lata ani każde wakacje w tropiku. . No to z czego żyje lekarz i naukowiec, który nie karmi się kopertami od pacjentów? - Większość żyje z pensji. Wielu np. kardiologów zarabia całkiem niezłe, legalne pieniądze, biorąc udział w badaniach lekowych. Ja prowadzę bogatą działalność publicystyczną, piszę, komentuję, wydaję książki. Pracuję również w prywatnym gabinecie specjalistycznym, aby ułatwić kontakt związanym od lat ze mną pacjentom.

Akcja "Nie biorę, chcę normalnie zarabiać" trwa już od roku. Wkrótce jej nowa odsłona. Do tej pory wzbudzała różne emocje, niekiedy skrajne. I może to właśnie jest jej atut - prowokuje dyskusję na trudne tematy. Zaczęło się od stażu w szpitalu MSWiA. Od podsłuchanej rozmowy dwóch młodych lekarek. Z "Znam dobry lumpeks na Puławskiej. - Tak, w którym miejscu? Ja chodzę u mnie na osiedlu. A zaraz obok starsza pani ma bardzo tanie warzywa." W ten sposób rozmawiały przedstawicielki polskiej inteligencji. A za ścianą aresztowano właśnie doktora G. i wszyscy mówili o lekarzach. Ale nie o tych uczciwych i sumiennie wykonujących swój zawód, jak dwie biedne lekarki. Bo te nie są żadnym "newsem", zresztą boją się wychylać. Mówiono o łapówkarzach, konowałach, mordercach... I tak cień padł na wszystkich.

Z prof. Marią Wierzbicką, koordynatorem Krajowego Programu Monitorowania Stanu Zdrowia Jamy Ustnej rozmawia Anna Lella. . O stanie uzębienia Polaków można, poza oficjalnymi raportami stawiającymi nas w czołówce Europy, czytać w prasie powszechnej pod nagłówkami: "Szczerbaty uśmiech Polaków", "Poznasz Polaka po uśmiechu jego". Czy w ogóle warto mówić o profilaktyce stomatologicznej ? Przecież to tylko zęby! - To nie tylko zęby, to cały organizm i jego sprawne funkcjonowanie, a także jakość życia człowieka. Mamy pełną świadomość współzależności między chorobami jamy ustnej a stanem całego organizmu, obecnością biomasy (biofilmu) w jamie ustnej a trudnymi w prowadzeniu infekcjami układu oddechowego. Związki między zapaleniem przyzębia, zawałem i zatorami są obecnie już znacznie lepiej poznane niż kilkanaście lat temu.

Aby skutecznie wykonywać swój zawód lekarza, lekarza dentysty, należy dotrzeć do pacjenta z informacją. Zakres wymaganej i dopuszczalnej informacji określa uchwała Naczelnej Rady Lekarskiej nr 18/98 z 25 kwietnia 1998 r. Zawód swój wykonujemy w otoczeniu rynkowym, co oznacza, że aby podnosić jakość swoich usług musimy inwestować w wyposażenie gabinetu. Regułą jest, że korzystamy w tym celu z kredytu bankowego, co powoduje obowiązek regularnej obsługi tego kredytu. Wielu kolegów w ten sposób argumentuje konieczność uzupełniania informacji reklamą. Zastanówmy się czy nie działamy w ten sposób przeciwko zasadom swojego zawodu, a długofalowo - przeciwko własnym interesom.

Z coraz większym niepokojem obserwuję to, co dzieje się wokół i wewnątrz naszego samorządu. Jedynego ustawowo umocowanego przedstawicielstwa lekarzy i lekarzy stomatologów (nie dentystów - na którą to nieprawidłową nazwę naszego zawodu z braku wystarczającej wiedzy i kompetencji rządowych negocjatorów wyrażono zgodę w procesie akcesyjnym). Dlatego też widząc toczące się przepychanki "na górze" w organizacji, z którą zawsze niezwykle emocjonalnie się identyfikowałem, i której oddałem, jak zresztą wielu z nas, spory kawałek swojego życia, nie tylko zawodowego, nie mogę i nie chcę siedzieć dalej cicho. Rozgorzała ostra walka, polemiki i swary o to, czy lekarze i lekarze stomatolodzy mają i czy powinni być nadal razem czy też osobno. Czy współdziałają czy sobie przeszkadzają? Z użyciem różnej argumentacji, różnych prawd i półprawd, uciekając się nawet do manipulacji i zarzutów ocierających się o naruszenie zasad Kodeksu Etyki Lekarskiej.

Artykuł Haliny Porębskiej "W pogoni za wolnym zawodem" wymaga korekty, bowiem jaskrawo rozmija się z prawdą. Cóż to znaczy "pogoń za wolnym zawodem"? Oto jedyna medyczna grupa zawodowa, której zazdroszczą wszystkie pozostałe, która w 90 procentach uprawia klasycznie rozumiany "wolny zawód", zdaniem Autorki jest zniewolona do stanu "niewolniczego". Cóż to za niesprawiedliwa ocena starań Andrzeja Fortuny i Zbigniewa Żaka, nieżyjących już wybitnych działaczy samorządu! Oczywiście, nigdy nie jest idealnie, wciąż trzeba walczyć o właściwe nakłady na stomatologię, o podniesienie wartości punktu, o odpowiadające kosztom wyceny procedur, o zmiany w trybie specjalizacji, o zmiany niektórych przepisów prawa utrudniających wykonywanie zawodu, ale nie zmienia to faktu, że ramy prawne w ramach ochrony systemu ochrony zdrowia są w przypadku stomatologii zbliżone do normalności. Gorzej z reprezentacją interesów stomatologów w korporacji.

Jak wypełnić brak wspólnej regulacji zakresu świadczeń gwarantowanych? Czy można w ogóle zapobiec chaosowi w katalogach produktów kontraktowanych, przypadkowości wycen punktowych i brakom w precyzyjnym systemie definiowania świadczeń? Czy sprawozdawczość musi zawsze wiązać się z ryzykiem zafałszowań i dowolności przypisywania kodów produktów kontraktowanych? Pomimo systematycznej poprawy, sprawy te pozostają wciąż istotnymi polami dysfunkcji naszego systemu. Próbę odpowiedzi na te pytania daje system definiowania procedur i świadczeń lekarskich (CPT), opracowany przez Amerykańskie Towarzystwo Lekarskie (AMA) i Naczelną Izbę Lekarską. Przypomnijmy, że NIL na mocy umowy z AMA uzyskała wyłączną licencję na przetłumaczenie listy kodów i jej wykorzystanie w wersji rozszerzonej Professional. To właśnie samorząd lekarski upoważniono do wykorzystania skali punktowej RBRVS z całą bazą informacyjną, jakiej użyto do jej konstrukcji i metodyki tworzenia. W 2006 r. ukazała się obszerna publikacja w języku polskim, uwzględniająca naszą specyfikę.

Naczelna Rada Lekarska negatywnie ocenia stosowanie homeopatii i pokrewnych nienaukowych metod przez niektórych lekarzy i lekarzy dentystów, a także organizowanie szkoleń w tych dziedzinach - napisano w oświadczeniu NRL (patrz - Biuletyn NRL). Homeopatia, metoda wprowadzona w XIX w. przez Samuela Hahnemanna, polega - w uproszczeniu - na leczeniu chorób mikroskopijnymi dawkami silnie działających substancji, które w dużych dawkach wywołują objawy tychże chorób. Jej zwolennicy twierdzą, że im mniejsza dawka, tym większy efekt. Krytycy wskazują, że substancje czynne stosowane w środkach homeopatycznych bywają tak rozcieńczone, że ich stężenie wynosi "zero". NRL podkreśliła, że narasta liczba dowodów, iż homeopatię należy zaliczać do nienaukowych metod tzw. medycyny alternatywnej, która proponuje stosowanie bezwartościowych produktów o nie zweryfikowanym naukowo działaniu.

Doroczne zjazdy okręgowych izb lekarskich skłaniają do refleksji. Niestety, w większości niezbyt optymistycznych. Przede wszystkim delegaci podkreślali, że sytuacja w ochronie zdrowia nie jest dobra. Często w kuluarach można było usłyszeć, że zamiast obiecanych podwyżek lekarze dostali... obniżki. W dodatku w wielu regionach, jak np. w Częstochowie, dyrektorzy szpitali gremialnie wprowadzili równoważny czas pracy, co - między innymi - powoduje ogromne problemy z ciągłością leczenia pacjentów (w takim systemie trudno być lekarzem prowadzącym, skoro w pracy jest się co trzy dni). - Efekt jest taki, że większość mojego czasu pracy zajmuje zapoznanie się z historiami chorób pacjentów, bo pracuję co trzeci dzień i za każdym razem zastaję na oddziale innych chorych - narzekał jeden z delegatów częstochowskiej OIL.

Rząd wykorzystuje szczególne etyczne powinności lekarzy jako ich słabość, którą można posłużyć się w walce z nimi. "Lekarze w Polsce dali się zapędzić do narożnika" - mówiła przed laty do uczestników V Krajowego Zjazdu Lekarzy w Mikołajkach ówczesna minister zdrowia Franciszka Cegielska. Pamiętam, że słowa te wywołały wielkie poruszenie. Ja również poczułem się nimi dotknięty, a przy tym zdezorientowany. Nie wiedziałem jak je odczytywać: czy jako wyraz solidarności ministra zdrowia ze skrzywdzonymi lekarzami, czy wyraz satysfakcji przedstawiciela władzy z bezradności swoich ewentualnych oponentów. Nie bardzo też rozumiałem, jaki to narożnik pani minister miała na myśli. Dopiero w ostatnich dwóch latach, szczególnie intensywnych protestów i strajków lekarzy, zacząłem stopniowo odkrywać, co mogły znaczyć te słowa. Pomogły mi w tym reakcje przedstawicieli władz, mediów i zwykłych ludzi na nasze postulaty, argumenty, działania. Zrozumiałem też, że tych narożników, do których nas zapędzono, jest więcej.

Jak najlepiej poradzić sobie z brakiem lekarzy szczególnie widocznym od początku roku? Tak zmienić przepisy, by jednak medycy pracowali dłużej niż 48 godzin tygodniowo. Taki pomysł przedstawia Ministerstwo Zdrowia, które rozesłało do konsultacji społecznych nowelę ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w myśl której w razie konieczności zapewnienia ciągłości udzielania świadczeń zdrowotnych czas pełnienia dyżuru przez lekarza może zostać przedłużony. Zdaniem ekspertów nowe przepisy w powiązaniu z niekorzystnymi dla lekarzy praktykami w szpitalach mogą doprowadzić do powrotu starych zasad, według których lekarze pracowali ponad 31 godzin non stop.

Wina jest takim bytem psychologicznym, który nigdy nie może być bezpański i w każdym absolutnie wypadku musi mieć swojego właściciela. Gdy posiadanie winy staje się dotkliwe, wręcz nie do zniesienia, jej właściciel nierzadko decyduje się na próbę przeniesienia ciężaru na inną osobę. Jeżeli poczucie winy związane jest z chorobą, zawsze dobrym adresatem transferu jest lekarz. Wina, ulokowana w jakże pojemnym zbiorowisku emocji społeczeństwa nie mającego nawyków dbania o swoje zdrowie i bezpieczeństwo, żyje i namnaża się przez powtarzanie, pączkowanie niedopowiedzianych informacji i powielanie sensacyjnych raportów czy interwencyjnych felietonów w kolejnych medialnych wydaniach.